Viêm cân gan chân là một chấn thương phổ biến đối với người chạy bộ, gây ra những cơn đau nhói ở gót chân. Cuốn sách “Lore of Running” của Tim Noakes đã cung cấp những hiểu biết ban đầu về chấn thương này, quan điểm hiện đại đã có những cập nhật và mở rộng đáng kể. Bài viết này sẽ tóm tắt những điểm chính về viêm cân gan chân được đề cập trong cuốn sách “Lore of Running”.
Tỷ lệ mắc và triệu chứng
Theo “Lore of Running”, viêm cân gan chân được coi là một trong những chấn thương chạy bộ ít phổ biến hơn, chỉ chiếm khoảng 5 đến 14% tổng số chấn thương mà người chạy bộ gặp phải. Tuy nhiên, tỷ lệ này có thể thay đổi tùy thuộc vào cường độ tập luyện và cơ địa của từng người.
Triệu chứng chính của viêm cân gan chân là đau trực tiếp ở phía trước gót chân. Cơn đau này thường xuất hiện lần đầu tiên khi chạy và trở nên rõ rệt hơn vào buổi sáng khi mới thức dậy. Người bệnh thường khập khiễng trong vài bước đầu tiên, dồn toàn bộ trọng lượng lên gót chân và khó duỗi mắt cá chân hoặc nhấc ngón chân cái lên.
Điểm đau nhói dữ dội ở vị trí xuất phát của cân gan chân từ xương gót là một đặc điểm chẩn đoán quan trọng.
Cơ chế chấn thương
Cuốn sách “Lore of Running” tập trung vào sự sấp quá mức của khớp dưới sên như một cơ chế chấn thương chính trong viêm cân gan chân. Sự sấp quá mức này được cho là gây ra sự căng giãn như dây cung của cân gan chân, đặc biệt khi động tác nhấc ngón chân xảy ra khi mắt cá chân ở vị trí sấp hoàn toàn.
Tuy nhiên, tác giả thừa nhận rằng khái niệm này thiếu sự xác nhận dứt khoát và có thể có nhiều yếu tố khác góp phần vào chấn thương này.
Một quan điểm khác cho rằng chấn thương này phổ biến hơn ở những người có bàn chân lõm (vòm cao) không sấp đủ. Điều này cho thấy sự phức tạp và đa yếu tố của viêm cân gan chân.
Khuyến nghị điều trị
Do sự không chắc chắn về cơ chế chính xác, phương pháp điều trị ban đầu được khuyến nghị trong “Lore of Running” tập trung vào việc giải quyết nguyên nhân được cho là gây ra sự sấp mắt cá chân quá mức.
Người chạy bộ bị thương được khuyên nên thực hiện các biện pháp tương tự như điều trị đầu gối của người chạy bộ và viêm gân Achilles. Điều này có thể bao gồm các can thiệp như chỉnh hình để kiểm soát chuyển động của bàn chân và kéo giãn cơ bắp chân. Nên tránh các hoạt động như chạy lên dốc và tập tốc độ cho đến khi chấn thương lành hẳn. Nếu phương pháp này không hiệu quả, nên xem xét khả năng chấn thương là do sấp không đủ.
Phẫu thuật có thể được xem xét cho những người có triệu chứng kéo dài hơn 12 tháng mặc dù đã áp dụng tất cả các biện pháp này.
Kết luận
Cuốn sách “Lore of Running” đã cung cấp những hiểu biết ban đầu về viêm cân gan chân, tập trung vào sự sấp quá mức của khớp dưới sên như một cơ chế chấn thương chính. Tuy nhiên, quan điểm hiện đại đã mở rộng và cập nhật những hiểu biết này, cho thấy viêm cân gan chân là một chấn thương phức tạp và đa yếu tố.
Các khuyến nghị điều trị trong cuốn sách nhấn mạnh việc điều chỉnh cơ sinh học và kiểm soát triệu chứng bằng các phương pháp bảo tồn. Mặc dù vậy, việc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia y tế và vật lý trị liệu là rất quan trọng để có được chẩn đoán chính xác và kế hoạch điều trị phù hợp.
